یک قاچ از سیاست استرالیا – بحران قانون اساسی

بحران قانون اساسی سال ۱۹۷۵ استرالیا، بزرگترین بحران سیاسی – قانونی تاریخ استرالیاست. این بحران در ۱۱ نوامبر ۱۹۷۵ با برکناری نخست وزیر گف ویتلم (Gough Whitlam) از حزب کارگر استرالیا (Australian Labor Party) توسط فرماندار کل ، جان کر (John Kerr) به پایان رسید.

دولت کارگری ویتلم در سال ۱۹۷۲ با اکثریت شکننده پارلمان و در حالیکه سنا در اختیار حزب مخالف بود انتخاب شد. انتخابات بعدی در ۱۹۷۴ تغییرات اندکی در ترکیب مجلس ایجاد کرد. دولت ویتلم با وجود اینکه سیاست ها و برنامه های مختلفی را عرضه کرد، به علت رسوایی ها و اشتباهات سیاسی در معرض تهدید قرار گرفت. در اکتبر ۱۹۷۵، حزب مخالف از نفوذ خود بر سنا برای تاخیر انداختن تصویب لایحه بودجه که توسط مجلس نمایندگان تصویب شده بود، استفاده کرد. حزب مخالف اعلام کرد که به این کار ادامه خواهد داد تا ویتلم خواستار برگزاری انتخابات مجلس زودهنگام شود و به فرماندار کل –کر– فشار آورد تا در صورت عدم تمکین ویتلم، او را برکنار کند.

ویتلم

نخست وزیر گف ویتلم (Gough Whitlam)

ویتلم اعتقاد داشت که کر او را برکنار نخواهد کرد و رفتار کر هم این مساله را تایید می کرد.

در ۱۱ نوامبر ۱۹۷۵، ویتلم قصد داشت که با درخواست انتخابات سنا (برای انتخاب نصف اعضا)، مشکل را تا حدودی حل کند. وقتی او برای کسب موافقت کر پیش او رفت، کر در اقدامی غیر منتظره او را برکنار کرد و بلافاصله رهبر حزب مخالف (Liberal Party) ، فریزر (Fraser) را به عنوان کفیل نخست وزیری به جای او منصوب کرد. این کار کر بدون اطلاع ملکه و در حالی صورت گرفت که نقش فرماندار کل، نقشی تشریفاتی بود.

ویتلم در نطق معروفش پس از برکناری گفت: « می توانیم بگوییم که خدایا، ملکه را حفظ کن. اما کسی نمی تواند فرماندار کل را حفظ کند…».

با این اقدام سریع، قبل از اینکه همه اعضای حزب کارگر در پارلمان متوجه تغییر دولت شوند، فریزر و متحدانش لایحه بودجه را تصویب کردند و کر مجلس را جهت برگزای انتخابات همزمان مجلس و سنا منحل کرد. فریزر و دولتش با اکثریتی بالایی در انتخابات به دولت بازگشتند.

 پس از این حادثه، کر به خاطر برکنار کردن دولتی که برآمده از فرآیندی دمکراتیک بود، هدف انتقادات تند طرفداران حزب کارگر قرار گرفت و همانطور که ویتلم در نطقش پیش بینی کرده بود از سمتش به عنوان فرماندار کل استعفا کرد و بیشتر زمان بعد از تصدی مسئولیتش را در خارج از کشور سپری کرد. رابطه ویتلم و فریزر اما بعدها بهتر شد.

IMG_20140427_152059پرتره فرماندار کل، جان کر (John Kerr) در گالری ملی پرتره استرالیا – عکس از علی

بعدها اعلام شد که CIA و دولت آمریکا در برکناری دولت ویتلم نقشی اساسی داشته اند و کتابی با عنوان شاهین و آدم برفی (The Falcon and the Snowman) توسط یکی از روزنامه نگاران نیویورک تایمز به نام روبرت لیندسی نوشته شد و فیلمی هالیوودی با همین نام درباره ماجرا ساخته شد.

منابع:

– وب سایت پارلمان استرالیا (بخش سنا)؛

– ویکیپدیا انگلیسی؛

– کتاب تاریخ مختصر استرالیا.

 


پینوشت:

لینک یه کاریکاتور که پنجم تیرماه ۱۳۶۰ و بعد از برکناری اولین دولت ایران بعد از انقلاب تو روزنامه کانبرا تایمز منتشر شد رو اینجا میارم. یه جورایی ربط داره به موضوع. البته از نوع ایرانیش! چون کپی رایت داره، ترسیدم که مستقیم نشونش بدم اینجا.

کاریکاتور کانبرا تایمز


صفحه فیس بوک «صدای استرالیا» را لایک کنید تا از آخرین به روز رسانی‌های سایت مطلع شوید.

گردشگری در استرالیا اطلاعاتی به زبان فارسی در خصوص نقاط دیدنی استرالیا به شما ارائه می‌کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *